Элек киң кулланышта булган, хәзер сирәк очрый торган керәшен костюмы атамаларын тәкъдим итәбез💚🧶ТУКЫМАЛАР. КИЕМ-САЛЫМСарпинка – төрле төстәге фабрика җитештергән мамык җепләрдән өйдә суккан тукыма.Киҗе – мамыктан җегерләнгән җеп.Әдрәс – Урта Азиядән кайтарылган ярым ефәк чуар тукыма.Бикасаб – Урта Азиядән кайтартылган чуар киҗе тукыма.Кламбит – «әдрәскә» охшатып өйдә суккан тукыма. Моның өчен җепләрне манар алдыннан, буяу үтмәслек итеп киләпләрне берничә җирдән кысып бәйләгәннәр.Кырмазин, кармазин – кара кызыл (бордо) төстәге сукно.Дарай – ефәк материя, парча, затлы тукыма.Дарай җаулык – керәшен хатыннарының бәйрәмнәргә генә бөркәнә торган, үзеннән бизәк чыккан, чуклы ефәк яулык.Шевнот – киҗе-мамык бәрхет (бархат).Штуф (штоф) – ефәк тукыма.Бишни – төсле җепләрдән шакмаклап сугылган киндер тукыма.Камка – Кытай ефәге.Манчестер – хәтфә.Кама – затлы мех (бобер).Чүпләм – сугып төшерелгән бизәк.Кырпу – киемнең, баш киеменең читенә тегелгән мех.Китән – тупас киндер тукыма.Әзәр, эзәр (пояс) – бизәкләп суккан яки үргән билбау.Бистәр – өйдә сугылган, чигелгән киндер, җитен сөлгеләр.Тастымал – бит-кул сөртү өчен, савыт-саба сөртү, каплау өчен җитештерелгән кыска бистәрләр.Чаршау – элек өй эчен бүлгәләргә махсус сугылган эленкеләр.Чыбылдык (полог) – кровать, сәке өстенә корыла торган (чебен-черкидән) махсус сугылган, тегелгән җайланма.Чоба – өч, биш билле, озын җиңле бер генә катлы, өйдә суккан тукымадан тегелгән җиңел өс киеме.Чикмән – туладан теккән өске кием.Әрмәк – коран төсле, биле нык бөрелгән, туладан теккән кызлар өс киеме.Инеч (подкладка) – күлмәкләрнең эчке ягының иңсә турына тегелеп куела торган икенче кат тукыма.Кештәк (ластовица) – керәшен кием-салымнарының култык астына тегелгән аерым тукыма кисәге.Киндер ыштыр (портянки) – аякны чорнау өчен махсус сугылган тукыма, оек урынына ялан аякка чорнаганнар.💍БИЗӘНҮ ӘЙБЕРЛӘРЕ, БАШ КИЕМНӘРЕСырга (серьги) – керәшеннәрнең тасмалар белән беркетелә торган зур алкалары.Чәчкап – керәшен кызларының бер чат кына толымнарына беркетелеп куела торган озын тәңкәле каплавыч.Түшлек, Сакал – керәшен хатыннарының бәйрәмнәрдә киелә торган, тәңкәле зур күкрәк бизәгечләре.Кәсилә, дәвәт, муйтомор – төрлечә әйтелешле тәңкәле күкрәк бизәгечләре.Муенса, тамакса, муенҗака – төрлечә әйтелешле көндәлек муен бизәгечләре (тәңкәле).Сүрәкә – керәшен хатынының кияүгә чыккач кия торган баш киеме.Ука – сүрәкә мангайчасын чигүдә кулланылган, алтын, көмеш йөгертелгән җепләр.Нәгыш – түгәрәк яулык, ак яулыкны чигүдә кулланылган бик борынгы чигү алымын керәшеннәр шулай атый. Бу чигү керәшеннәрдә һәм удмуртларда гына бар.
КРЯШЕНЫ
👗Керәшен киеме элементларының атамалары😍
Элек киң кулланышта булган, хәзер сирәк очрый торган керәшен костюмы атамаларын тәкъдим итәбез💚
🧶ТУКЫМАЛАР. КИЕМ-САЛЫМ
Сарпинка – төрле төстәге фабрика җитештергән мамык җепләрдән өйдә суккан тукыма.
Киҗе – мамыктан җегерләнгән җеп.
Әдрәс – Урта Азиядән кайтарылган ярым ефәк чуар тукыма.
Бикасаб – Урта Азиядән кайтартылган чуар киҗе тукыма.
Кламбит – «әдрәскә» охшатып өйдә суккан тукыма. Моның өчен җепләрне манар алдыннан, буяу үтмәслек итеп киләпләрне берничә җирдән кысып бәйләгәннәр.
Кырмазин, кармазин – кара кызыл (бордо) төстәге сукно.
Дарай – ефәк материя, парча, затлы тукыма.
Дарай җаулык – керәшен хатыннарының бәйрәмнәргә генә бөркәнә торган, үзеннән бизәк чыккан, чуклы ефәк яулык.
Шевнот – киҗе-мамык бәрхет (бархат).
Штуф (штоф) – ефәк тукыма.
Бишни – төсле җепләрдән шакмаклап сугылган киндер тукыма.
Камка – Кытай ефәге.
Манчестер – хәтфә.
Кама – затлы мех (бобер).
Чүпләм – сугып төшерелгән бизәк.
Кырпу – киемнең, баш киеменең читенә тегелгән мех.
Китән – тупас киндер тукыма.
Әзәр, эзәр (пояс) – бизәкләп суккан яки үргән билбау.
Бистәр – өйдә сугылган, чигелгән киндер, җитен сөлгеләр.
Тастымал – бит-кул сөртү өчен, савыт-саба сөртү, каплау өчен җитештерелгән кыска бистәрләр.
Чаршау – элек өй эчен бүлгәләргә махсус сугылган эленкеләр.
Чыбылдык (полог) – кровать, сәке өстенә корыла торган (чебен-черкидән) махсус сугылган, тегелгән җайланма.
Чоба – өч, биш билле, озын җиңле бер генә катлы, өйдә суккан тукымадан тегелгән җиңел өс киеме.
Чикмән – туладан теккән өске кием.
Әрмәк – коран төсле, биле нык бөрелгән, туладан теккән кызлар өс киеме.
Инеч (подкладка) – күлмәкләрнең эчке ягының иңсә турына тегелеп куела торган икенче кат тукыма.
Кештәк (ластовица) – керәшен кием-салымнарының култык астына тегелгән аерым тукыма кисәге.
Киндер ыштыр (портянки) – аякны чорнау өчен махсус сугылган тукыма, оек урынына ялан аякка чорнаганнар.
💍БИЗӘНҮ ӘЙБЕРЛӘРЕ, БАШ КИЕМНӘРЕ
Сырга (серьги) – керәшеннәрнең тасмалар белән беркетелә торган зур алкалары.
Чәчкап – керәшен кызларының бер чат кына толымнарына беркетелеп куела торган озын тәңкәле каплавыч.
Түшлек, Сакал – керәшен хатыннарының бәйрәмнәрдә киелә торган, тәңкәле зур күкрәк бизәгечләре.
Кәсилә, дәвәт, муйтомор – төрлечә әйтелешле тәңкәле күкрәк бизәгечләре.
Муенса, тамакса, муенҗака – төрлечә әйтелешле көндәлек муен бизәгечләре (тәңкәле).
Сүрәкә – керәшен хатынының кияүгә чыккач кия торган баш киеме.
Ука – сүрәкә мангайчасын чигүдә кулланылган, алтын, көмеш йөгертелгән җепләр.
Нәгыш – түгәрәк яулык, ак яулыкны чигүдә кулланылган бик борынгы чигү алымын керәшеннәр шулай атый. Бу чигү керәшеннәрдә һәм удмуртларда гына бар.